เช็กเงื่อนไข กฎหมาย Lemon Law หลัง ครม. ไฟเขียว ซื้อเครื่องใช้ไฟฟ้า-มือถือใหม่พังใน 14 วัน หรือสินค้าทั่วไปชำรุดใน 7 วัน ผู้บริโภคมีสิทธิขอเปลี่ยน ซ่อม หรือคืนเงินได้

ครม. เห็นชอบร่างกฎหมาย Lemon Law หรือร่างพระราชบัญญัติความรับผิดเพื่อความชำรุดบกพร่องของสินค้า พ.ศ. …. ตามที่สำนักงานคณะกรรมการคุ้มครองผู้บริโภค หรือ สคบ. เสนอ เพื่อเพิ่มสิทธิให้ผู้บริโภคในกรณีซื้อสินค้าใหม่แล้วพบความชำรุดบกพร่อง

ประเด็นที่คนสนใจมากที่สุดคือ หากซื้ออุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์ เช่น โทรศัพท์มือถือ แล้วพบความชำรุดบกพร่องในสาระสำคัญภายใน 14 วันนับจากวันที่รับสินค้า ผู้ซื้อมีสิทธิขอเปลี่ยนสินค้าใหม่ได้ทันที ตามหลักการของร่างกฎหมายฉบับนี้

อย่างไรก็ตาม ร่างกฎหมาย Lemon Law ยังไม่มีผลบังคับใช้ทันทีในวันนี้ เพราะหลังผ่านความเห็นชอบจาก ครม. แล้ว ยังต้องเข้าสู่กระบวนการพิจารณาของรัฐสภาอีกขั้นหนึ่ง ผู้บริโภคจึงยังไม่ควรเข้าใจว่า สามารถนำมือถือหรือสินค้าเสียไปขอเปลี่ยนใหม่ตามกฎหมายฉบับนี้ได้ทันที

Lemon Law คืออะไร

Lemon Law คือกฎหมายที่กำหนดความรับผิดของผู้ขายหรือผู้ประกอบธุรกิจ เมื่อสินค้าที่ขายให้ผู้บริโภคมีความชำรุดบกพร่อง โดยเฉพาะสินค้าที่ซื้อมาใหม่แต่ใช้งานไม่ได้ตามปกติ หรือมีปัญหาสำคัญตั้งแต่ช่วงแรกหลังรับสินค้า

กฎหมายฉบับนี้มีเป้าหมายเพื่อทำให้ผู้บริโภคได้รับการเยียวยาอย่างชัดเจนมากขึ้น ไม่ต้องรับภาระซ่อมซ้ำ หรือถูกโยนให้ไปติดต่อหลายฝ่าย ทั้งที่ปัญหาเกิดจากตัวสินค้า

ตามสาระสำคัญของร่างกฎหมาย ผู้บริโภคมีสิทธิได้รับการเยียวยา 4 รูปแบบ ได้แก่ การซ่อมแซม การเปลี่ยนสินค้า การลดราคา หรือการเลิกสัญญา ขึ้นอยู่กับลักษณะและความรุนแรงของความชำรุดบกพร่อง

มือถือพังใน 14 วัน เปลี่ยนใหม่ได้จริงไหม

ตามร่างกฎหมาย Lemon Law สินค้าประเภทเครื่องใช้ไฟฟ้าและอุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์ หากพบข้อบกพร่องที่เป็นสาระสำคัญภายใน 14 วันนับจากวันรับสินค้า ผู้บริโภคมีสิทธิขอเปลี่ยนสินค้าได้

มือถือจึงเข้าข่ายอุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์ที่คนทั่วไปให้ความสนใจ เพราะเป็นสินค้าราคาสูง และผู้บริโภคจำนวนมากเคยเจอปัญหาเครื่องใหม่เปิดไม่ติด แบตเตอรี่ผิดปกติ หน้าจอมีปัญหา เครื่องดับเอง หรือใช้งานไม่ได้ตามที่ควรเป็น

แต่สิทธินี้ต้องอยู่ภายใต้เงื่อนไขสำคัญ คือ สินค้าต้องมีความชำรุดบกพร่องในสาระสำคัญ ไม่ใช่ความเสียหายที่เกิดจากการใช้งานผิดวิธี การทำตกกระแทก หรือดัดแปลงสินค้าเอง

สินค้าทั่วไปใช้สิทธิ 7 วัน อุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์ 14 วัน

ร่างกฎหมายกำหนดระยะเวลาที่ผู้ซื้อสามารถใช้สิทธิขอเปลี่ยนสินค้าได้แตกต่างกันตามประเภทสินค้า

สินค้าทั่วไป หากพบความชำรุดบกพร่องในสาระสำคัญภายใน 7 วันนับจากวันรับสินค้า ผู้ซื้อมีสิทธิขอเปลี่ยนสินค้าได้

เครื่องใช้ไฟฟ้าและอุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์ หากพบความชำรุดบกพร่องในสาระสำคัญภายใน 14 วันนับจากวันรับสินค้า ผู้ซื้อมีสิทธิขอเปลี่ยนสินค้าได้

นอกจากนี้ ร่างกฎหมายยังกำหนดหลักสันนิษฐานเรื่องความชำรุดบกพร่องไว้ด้วย โดยสินค้าทั่วไป หากพบปัญหาภายใน 6 เดือนนับจากวันส่งมอบ ให้สันนิษฐานว่าสินค้ามีความชำรุดบกพร่องอยู่ตั้งแต่ต้น ส่วนรถยนต์กำหนดระยะเวลาไว้ 1 ปี

ถ้าซ่อมนานเกินกำหนด ผู้บริโภคทำอะไรได้บ้าง

อีกสาระสำคัญของร่างกฎหมาย Lemon Law คือการกำหนดกรอบเวลาซ่อมสินค้า เพื่อไม่ให้ผู้บริโภคต้องรออย่างไม่มีกำหนด

กรณีสินค้าทั่วไปและรถจักรยานยนต์ ผู้ขายต้องซ่อมให้เสร็จภายใน 60 วัน ส่วนรถยนต์ต้องซ่อมให้เสร็จภายใน 90 วัน หากไม่สามารถดำเนินการได้ตามกำหนด ผู้บริโภคมีสิทธิขอลดราคา เลิกสัญญา หรือเรียกค่าเสียหายได้ตามเงื่อนไขของร่างกฎหมาย

หลักการนี้มีความสำคัญมาก เพราะที่ผ่านมา ผู้บริโภคจำนวนไม่น้อยเจอปัญหาสินค้าใหม่เสีย แต่ต้องรอซ่อมหลายรอบ หรือรอนานจนกระทบการใช้งานจริง

สินค้ามือสองไม่อยู่ในร่างกฎหมายนี้

ร่างกฎหมาย Lemon Law ไม่ได้ครอบคลุมสินค้าทุกประเภท โดยมีข้อยกเว้น เช่น สินค้ามือสอง สัตว์มีชีวิต และสินค้าบางประเภทที่อาจกำหนดเพิ่มเติมในกฎกระทรวง

ผู้บริโภคจึงต้องแยกให้ชัดว่า สินค้าที่ซื้อเป็นสินค้าใหม่หรือสินค้ามือสอง เพราะสิทธิในร่างกฎหมายฉบับนี้มุ่งคุ้มครองกรณีสินค้าชำรุดบกพร่องจากการซื้อขายสินค้าที่อยู่ในขอบเขตกฎหมาย

ก่อนเคลมสินค้า ควรเก็บหลักฐานอะไรบ้าง

แม้ร่างกฎหมายยังไม่บังคับใช้จริง แต่ผู้บริโภคควรสร้างนิสัยเก็บหลักฐานทุกครั้งที่ซื้อสินค้าราคาแพง โดยเฉพาะโทรศัพท์มือถือ เครื่องใช้ไฟฟ้า รถจักรยานยนต์ และรถยนต์

หลักฐานที่ควรเก็บไว้ ได้แก่ ใบเสร็จรับเงิน ใบกำกับภาษี ใบรับประกันสินค้า กล่องสินค้า ภาพถ่ายหรือวิดีโอขณะพบปัญหา ประวัติการแจ้งซ่อม และข้อความสนทนากับร้านค้าหรือศูนย์บริการ

หลักฐานเหล่านี้จะช่วยให้การร้องเรียนหรือการใช้สิทธิในอนาคตทำได้ง่ายขึ้น โดยเฉพาะกรณีที่ร้านค้าและผู้บริโภคมีข้อโต้แย้งเรื่องสาเหตุของความเสียหาย

ซื้อของใหม่แล้วพัง ตอนนี้ควรทำอย่างไร

ในช่วงที่ร่างกฎหมาย Lemon Law ยังไม่บังคับใช้ ผู้บริโภคที่ซื้อสินค้าใหม่แล้วพบปัญหา ควรติดต่อร้านค้า ศูนย์บริการ หรือผู้ขายโดยเร็ว พร้อมนำหลักฐานการซื้อและหลักฐานความชำรุดไปแสดง

หากร้านค้าหรือผู้ขายไม่รับผิดชอบ ผู้บริโภคสามารถร้องเรียนต่อ สคบ. ผ่านช่องทางของหน่วยงาน หรือขอคำแนะนำจากหน่วยงานคุ้มครองผู้บริโภคที่เกี่ยวข้อง

สรุปแล้ว ร่างกฎหมาย Lemon Law เป็นข่าวดีของผู้บริโภคไทย โดยเฉพาะคนที่เคยเจอปัญหาซื้อของใหม่แล้วพัง แต่ต้องย้ำอีกครั้งว่า ขณะนี้ยังเป็นเพียงร่างกฎหมายที่ผ่าน ครม. และต้องรอกระบวนการในรัฐสภา ก่อนมีผลบังคับใช้จริง

อ่านข่าวเทคโนโลยีที่น่าสนใจ

แหล่งข้อมูลอ้างอิง

• สำนักงานคณะกรรมการคุ้มครองผู้บริโภค (สคบ.)
• กรมประชาสัมพันธ์

ข่าวล่าสุด