จากการที่คณะกรมการร่วมภาคเอกชน 3 สถาบัน หรือ กกร. สำรวจความคิดเห็นของภาคเอกชนเกี่ยวกับความโปร่งใส ในการปฏิบัติราชการของภาครัฐ โดยสำรวจตัวอย่างผู้บริหารและตัวแทนภาคธุรกิจ จำนวน 401 ราย ทั่วประเทศ ระหว่างวันที่ 26 มีนาคม – 10 เมษายน 2569 พบว่า ปัญหาคอร์รัปชันยังคงเป็นวิกฤตเชิงโครงสร้างที่บั่นทอนสภาพแวดล้อมทางธุรกิจของไทยอย่างรุนแรง 

โดยพบว่าภาคธุรกิจกว่า 60.9% ต้องจ่ายเงินใต้โต๊ะเพื่ออำนวยความสะดวก ซึ่งกรมโรงงานอุตสาหกรรม (กรอ.) ถูกจัดให้อยู่ในลำดับที่ 18 ของหน่วยงานที่เอกชนต้องจ่ายสินบนสูงที่สุด 

ทั้งนี้ “ฐานเศรษฐกิจ” จะพาไปทำความรู้จักกับบทบาทหน้าที่ของ กรอ. ว่าเป็นอย่างไร จะมีความเชื่อมโยงกับการทุจริตคอร์รัปชันได้อย่างไรบ้างหรือไม่

บทหบาท-หน้าที่ กรอ.

จากการตรวจสอบพบว่า กรมโรงงานอุตสาหกรรม มีภารกิจเกี่ยวกับการพัฒนาธุรกิจอุตสาหกรรม โดยการส่งเสริมสนับสนุนกํากับดูแลการประกอบธุรกิจอุตสาหกรรมเพื่อผลักดันให้ธุรกิจอุตสาหกรรมมีศักยภาพในการแข่งขัน พัฒนาอย่างยั่งยืน เป็นทียอมรับของสากล 

โดยเน้นด้านเทคโนโลยีการผลิต สิ่งแวดล้อม ความปลอดภัย การอนุรักษ์ พลังงาน วัตถุอันตราย และสารเคมี เพื่อให้เป็นไปตามกฎหมายและพันธกรณีตามข้อตกลงระหว่างประเทศ แบ่งส่วนราชการ กรมโรงงานอุตสาหกรรม โดยมีอํานาจหน้าที่ ประกอบด้วย

• ดําเนินการตามกฎหมายว่าด้วยโรงงาน กฎหมายว่าด้วยวัตถุอันตราย กฎหมายว่าด้วยการป้องกันการใช้สารระเหย กฎหมายว่าด้วยการจดทะเบียนเครื่องจักร กฎหมายว่าด้วยการคุ้มครอง การดําเนินงานขององค์การห้ามอาวุธเคมี และกฎหมายอื่นที่เกียวข้อง รวมทั้งข้อกําหนดหรือข้อตกลงระหว่างประเทศตามทีได้รับมอบหมาย

• ศึกษา พัฒนา วิเคราะห์ วิจัย และส่งเสริมการประกอบกิจการโรงงานและธุรกิจอุตสาหกรรม ด้านการจัดการสิ่งแวดล้อม พลังงาน ความปลอดภัย สุขอนามัยในโรงงาน ระบบการบริหาร จัดการการใช้ประโยชน์และกําจัดของเสียและวัสดุที่ไม่ใช้แล้วจากอุตสาหกรรม ระบบการจัดการ ป้องกันและแก้ไขปัญหาสิ่งแวดล้อม รวมทั้งการพัฒนาเข้าสู่อุตสาหกรรมสีเขียวอุตสาหกรรมเชิงนิเวศ ตลอดจนความปลอดภัยจากการประกอบกิจการอุตสาหกรรมเพื่อสร้างความสมดุลด้านสิ่งแวดล้อม สังคม พัฒนา


• คุณภาพชีวิต และฟื้นฟูสภาพแวดล้อมที่ได้รับผลกระทบจากการประกอบกิจการอุตสาหกรรม


• ศึกษาและวิเคราะห์ข้อกําหนดหรือข้อตกลงระหว่างประเทศ เพื่อปกป้องผลประโยชน์ของประเทศในการเจรจาต่อรองกับต่างประเทศ รวมทั้งพัฒนาช่วยเหลือ และสนับสนุนการเตรียมความพร้อม เพื่อเพิ่มศักยภาพให้กับภาคอุตสาหกรรม เมื่อต้องปฏิบัติตามข้อกําหนดหรือข้อตกลงระหว่างประเทศนั้น


• ส่งเสริมและพัฒนาเครือข่ายด้านการกํากับดูแลและเฝ้าระวังปัญหาสิ่งแวดล้อมและความปลอดภัย จากการประกอบกิจการอุตสาหกรรม


• ส่งเสริมและพัฒนาเครือข่ายด้านการจดทะเบียนเครื่องจักรในส่วนภูมิภาค


• ดําเนินการเกี่ยวกับข้อมูลและสารสนเทศด้านโรงงานอุตสาหกรรม เขตประกอบการอุตสาหกรรม เครื่องจักร วัตถุอันตราย สารเคมี และสารระเหยของประเทศ


• ปฏิบัติการอื่นใดตามที่กฎหมายกําหนดให้เป็นหน้าที่ และอำนาจของกรม หรือตามที่รัฐมนตรีหรือคณะรัฐมนตรีมอบหมาย

ยอดขอใบ รง.4 ค้างกว่า 200 ฉบับ

อย่างไรก็ดี ก่อนหน้านี้ กรอ. เคยมีปัญหาเรื่องการออกใบอนุญาตโรงงาน หรือ รง. 4 ที่มีความล่าช้า และค้างอยู่ในระบบเป็นจำนวนมาก จนเมื่อสมัยที่นายเศรษฐา ทวีสิน เป็นนายกรัฐมนตรีต้องสั่งการให้หระทรวงอุตสาหกรรมเร่งแก้ไขปัญหาดังกล่าวให้แล้วเสร็จภายใน 30 วันเพื่อให้เกิดความสะดวกและรวดเร็วในการประกอบธุรกิจของภาคเอกชน เพราะมีใบอนุญาตค้างอยู่กว่า 200 ฉบับ และมีการตีกลับไปที่จังหวัดเป็นร้อย

เห็นชอบแผนบริหารความเสี่ยงทุจริต

อย่างไรก็ดี กรอ.ได้จัดทำแผนบริหารความเสี่ยงทุจริต และดำเนินการทบทวนระเบียบเรื่อง เงินสินบนรางวัลและค่าใช้จ่ายในการดำเนินงาน ตามพระราชบัญญัติโรงงาน เพื่อให้กระบวนการบังคับใช้กฎหมายและการตรวจสอบการทำผิดระเบียบมีความโปร่งใส ตรวจสอบได้

หลังจากนี้ “ฐานเศรษฐกิจ” จะดำเนินการสัมภาษณ์ นายพรยศ กลั่นกรอง อธิบดี กรอ. ถึงแนวทางการตรวจสอบปัญหาคอร์รัปชัน และวิธีแก้ปัญหามานำเสนอต่อไป