ยาโยอิ คุซามะ ศิลปินเจ้าของลายจุดโพลกาดอทระดับตำนาน เสียชีวิตแล้วด้วยวัย 97 ปี ที่โรงพยาบาลในกรุงโตเกียว สตูดิโอของเธอเปิดเผยว่าเธอวาดภาพจนถึงวันสุดท้ายของชีวิต

สตูดิโอของยาโยอิ คุซามะ ศิลปินร่วมสมัยชาวญี่ปุ่นเจ้าของผลงานลายจุดโพลกาดอทและห้องกระจกอินฟินิตี้ระดับโลก ประกาศเมื่อวันที่ 26 สิงหาคม 2569 ว่าเธอเสียชีวิตแล้วด้วยวัย 97 ปี

สำนักข่าวเกียวโดรายงานว่า คุซามะเสียชีวิตเมื่อวันที่ 14 สิงหาคม ที่โรงพยาบาลแห่งหนึ่งในกรุงโตเกียว สาเหตุมาจากภาวะอวัยวะหลายส่วนล้มเหลว ครอบครัวใกล้ชิดจัดพิธีศพไปแล้วเป็นการภายใน และมีแผนจัดงานรำลึกสาธารณะในภายหลัง

แถลงการณ์จากสตูดิโอระบุว่า คุซามะไม่เคยวางพู่กันจนถึงวาระสุดท้าย และยังคงสำรวจแนวคิดเรื่องความรักและจิตวิญญาณอันเป็นนิรันดร์อย่างต่อเนื่อง พร้อมยืนยันว่าจะสานต่อเจตนารมณ์ของเธอ นำศิลปะไปมอบความหวังและพลังใจให้ผู้คนทั่วโลกต่อไป

จากเด็กหญิงมัตสึโมโตะ สู่ศิลปินระดับตำนาน

คุซามะเกิดเมื่อวันที่ 22 มีนาคม 2472 ที่เมืองมัตสึโมโตะ จังหวัดนากาโนะ ในครอบครัวที่ทำธุรกิจเรือนเพาะชำและฟาร์มเมล็ดพันธุ์

ตั้งแต่เด็ก เธอมีอาการประสาทหลอนเห็นแสงวาบและลวดลายจุดหนาแน่นเต็มไปหมด ซึ่งกลายเป็นแรงบันดาลใจหลักในงานศิลปะตลอดชีวิต ขณะที่ความสัมพันธ์ในครอบครัวก็ไม่ราบรื่น แม่ไม่สนับสนุนให้เธอวาดภาพและเคยทำร้ายร่างกาย ส่วนพ่อมีชู้ ซึ่งส่งผลต่อมุมมองเรื่องเพศของเธอในเวลาต่อมา ช่วงสงครามโลกครั้งที่ 2 เธอต้องไปทำงานในโรงงานผลิตร่มชูชีพตั้งแต่อายุ 13 ปี

เธอเรียนจิตรกรรมญี่ปุ่นแบบดั้งเดิม หรือนิฮงกะ ที่โรงเรียนศิลปะและหัตถกรรมเทศบาลเกียวโต จนจบการศึกษาปี 2491 และจัดนิทรรศการเดี่ยวครั้งแรกในญี่ปุ่นเมื่อปี 2495

ปี 2501 คุซามะย้ายไปนิวยอร์ก กลายเป็นหนึ่งในบุคคลสำคัญของขบวนการศิลปะแนวหน้าและป๊อปอาร์ต ช่วงทศวรรษ 1960 เธอบุกเบิกการแสดงศิลปะแบบ happening โดยให้นางแบบเปลือยทาสีลายจุด รวมถึงจัดกิจกรรมประท้วงสงครามเวียดนาม เธอเป็นตัวแทนญี่ปุ่นในงานเวนิส เบียนนาเล่ ถึง 2 ครั้ง คือปี 2509 และ 2536

ใช้ชีวิตในโรงพยาบาลจิตเวชโดยสมัครใจกว่า 40 ปี

คุซามะกลับมาญี่ปุ่นในปี 2516 หลังห่างหายจากวงการไปพักหนึ่ง ก่อนกลับมาโด่งดังอีกครั้งช่วงปลายทศวรรษ 1980 ถึง 1990

ตั้งแต่ปี 2520 เป็นต้นมา เธอเลือกพักอาศัยในโรงพยาบาลจิตเวชในกรุงโตเกียวด้วยความสมัครใจ และเดินทางไปทำงานที่สตูดิโอใกล้เคียงเป็นประจำ เธอเคยให้สัมภาษณ์ว่าต้องต่อสู้กับความเจ็บปวด ความวิตกกังวล และความกลัวทุกวัน และยอมรับว่าหากไม่มีศิลปะ เธออาจฆ่าตัวตายไปนานแล้ว

ผลงานที่โลกจดจำ

ผลงานที่ทำให้ชื่อของคุซามะเป็นที่รู้จักทั่วโลก ได้แก่ ห้องกระจกอินฟินิตี้ งานจัดวางที่ใช้กระจกและแสงไฟสร้างภาพลวงตาเป็นพื้นที่ไม่มีที่สิ้นสุด ภาพวาดชุด Infinity Nets ลายจุดขนาดใหญ่ที่มาจากอาการประสาทหลอนของเธอเอง และประติมากรรมฟักทองลายจุด โดยเฉพาะฟักทองสีเหลืองสูง 2.5 เมตรที่เกาะนาโอชิม่า ซึ่งติดตั้งตั้งแต่ปี 2537 กลายเป็นสัญลักษณ์ที่คนทั่วโลกรู้จัก

นอกจากงานทัศนศิลป์ คุซามะยังเป็นนักเขียนที่มีผลงานทั้งนวนิยาย บทกวี และหนังสืออัตชีวประวัติ Infinity Net ในปี 2546 เคยร่วมงานออกแบบแฟชั่นกับ Louis Vuitton และ Marc Jacobs และเปิดพิพิธภัณฑ์ยาโยอิ คุซามะ ในกรุงโตเกียวเมื่อปี 2560

คุซามะได้รับการยกย่องว่าเป็นหนึ่งในศิลปินที่สำคัญที่สุดของญี่ปุ่น และเป็นศิลปินหญิงที่ขายผลงานได้มากที่สุดในโลก ผลงานของเธอเคยจัดแสดงในพิพิธภัณฑ์ระดับโลก อาทิ MoMA, Tate Modern และ Whitney Museum พร้อมได้รับรางวัล Praemium Imperiale อันทรงเกียรติ

ปี 2566 คุซามะเคยออกมาขอโทษกรณีพบข้อความเหยียดเชื้อชาติในงานเขียนเก่าของเธอ แต่ไม่ได้ทำให้สถานะของเธอในวงการศิลปะโลกสั่นคลอน จนถึงวาระสุดท้ายของชีวิต

แหล่งข้อมูลอ้างอิง

• Kyodo News (via Yahoo! Japan)
• Sponichi Annex (via Yahoo! Japan)
• CNN
• Associated Press (via Click Orlando)

ข่าวล่าสุด