ศึกชิงบัลลังก์อาณาจักรโตโร จากบรรณาธิการข่าวสู่กษัตริย์องค์ใหม่ ชนวนดราม่าพินัยกรรมซ่อนพระโอรส

สำนักข่าวต่างประเทศรายงานเกิดศึกชิงบัลลังก์ขึ้นในอาณาจักรโตโร ทางตะวันตกของประเทศยูกันดา หลังสมเด็จพระราชาธิบดีโอโย นยิมบา คาบัมบา อิกูรู รูกิดิ ที่ 4 สวรรคตด้วยโรคมะเร็งในวัย 34 พรรษา เมื่อวันที่ 27 สิงหาคม 2569 ที่ผ่านมา ซึ่งพระองค์ทรงครองราชย์มานานถึง 31 ปี นับตั้งแต่พระชนมายุเพียง 3 พรรษา จนได้รับการบันทึกว่าเป็นกษัตริย์ที่อายุน้อยที่สุดในโลกในขณะนั้น

ความขัดแย้งเริ่มขึ้นเมื่อคณะกรรมการสืบราชบัลลังก์แห่งราชสกุลบาบีโต มีมติ 19 จาก 21 เสียง ประกาศเลือก เจ้าชายเอ็ดเวิร์ด รูกิดิ คิจานันโกมา ผู้ประกาศและบรรณาธิการข่าวของสถานีโทรทัศน์แห่งชาติยูกันดา (UBC) ซึ่งเป็นลูกพี่ลูกน้องของกษัตริย์ผู้ล่วงลับ ขึ้นสืบราชบัลลังก์เป็นกษัตริย์องค์ใหม่

ทว่าเพียงไม่กี่ชั่วโมงหลังการประกาศ สมเด็จพระราชินีเบสต์ เคมิกิซา พระราชมารดา และเจ้าหญิงรูธ โคมุนตาเล พระขนิษฐา ได้ออกมาคัดค้านทันที โดยอ้างพินัยกรรมฉบับปี 2565 ของกษัตริย์โอโยที่เขียนว่า ให้สิทธิการครองราชย์แก่ “พระโอรสสายเลือดแท้” ของพระองค์เป็นอันดับแรก หรือหากไม่มี ให้ตกเป็นของเจ้าชายองค์อื่นตามลำดับที่ระบุไว้ ซึ่งไม่มีชื่อของเจ้าชายเอ็ดเวิร์ดอยู่เลย

อย่างไรก็ตาม ประเด็นนี้สร้างความคลางแคลงใจแก่สังคม เนื่องจากตลอดพระชนม์ชีพ กษัตริย์โอโยไม่เคยอภิเษกสมรส ไม่เคยเปิดเผยต่อสาธารณะว่ามีพระโอรส ทำให้เกิดคำถามเรื่องความถูกต้องตามกฎหมายและราชประเพณี ขณะที่ฝั่งพระราชมารดาก็ปักใจประณามกลุ่มผู้นำราชสกุลว่าทำตัวเป็นมโนสาเร่และเมินเฉยต่อพินัยกรรม

ความขัดแย้งที่ขยายตัวทำให้นายกรัฐมนตรีแห่งอาณาจักรโตโรต้องออกมาร้องขอให้ทุกฝ่ายหยุดประกาศแข่งขัน และเร่งตรวจสอบข้อกฎหมาย พินัยกรรม รวมถึงขนบธรรมเนียมอย่างเป็นระบบก่อนพิธีฝังพระบรมศพจะเกิดขึ้น ทั้งนี้ แม้อาณาจักรโตโรจะไม่มีอำนาจบริหารประเทศภายใต้ระบอบสาธารณรัฐของยูกันดา แต่กษัตริย์ยังคงมีบทบาทสูงยิ่งในฐานะผู้นำทางวัฒนธรรมและศูนย์รวมจิตใจของประชาชน