ไขข้อข้องใจข้าราชการลาศึกษาต่อยังได้รับเงินเดือนหรือไม่ เปิดข้อกฎหมายมาตรา 33 กำหนดเพดานรับเงินเดือนระหว่างลาสูงสุด 4 ปี ขยายได้ไม่เกิน 6 ปี ย้ำไม่ใช่สิทธิอัตโนมัติ ต้องผ่านขั้นตอนอนุมัติ

หลายคนอาจเข้าใจว่าหากข้าราชการต้องการเรียนต่อเต็มเวลา จำเป็นต้องลาออกหรือหยุดรับเงินเดือน แต่กฎหมายไทยเปิดช่องให้ข้าราชการที่ ได้รับอนุญาตให้ลาไปศึกษา ยังคงได้รับเงินเดือนในช่วงที่ลาได้ โดยกำหนดระยะเวลาและเงื่อนไขไว้อย่างชัดเจน

หลักสำคัญอยู่ใน มาตรา 33 แห่งพระราชกฤษฎีกาการจ่ายเงินเดือน เงินปี บำเหน็จ บำนาญ และเงินอื่นในลักษณะเดียวกัน พ.ศ. 2535 และที่แก้ไขเพิ่มเติม กำหนดว่า ข้าราชการซึ่งได้รับอนุญาตให้ลาไปศึกษา ฝึกอบรม ดูงาน หรือปฏิบัติการวิจัย สามารถรับเงินเดือนระหว่างลาได้ไม่เกิน 4 ปี นับตั้งแต่วันที่เริ่มลาไปจนถึงวันก่อนกลับมารายงานตัวเข้าปฏิบัติราชการ

กรณีที่ต้องใช้เวลามากกว่า 4 ปี กฎหมายยังเปิดทางให้รับเงินเดือนต่อได้ แต่ไม่ใช่สิทธิที่เกิดขึ้นโดยอัตโนมัติ ผู้บังคับบัญชาที่มีอำนาจอนุญาตการลาต้องพิจารณาเห็นสมควรให้ลาเกิน 4 ปีเสียก่อน และเมื่อรวมระยะเวลาทั้งหมดแล้ว การรับเงินเดือนระหว่างลาต้อง ไม่เกิน 6 ปี

พูดง่าย ๆ คือ ตัวเลข 4 ปีเป็นเพดานตามหลักทั่วไป ส่วน 6 ปีเป็นเพดานสูงสุดกรณีได้รับอนุญาตให้ขยายระยะเวลา ไม่ใช่ว่าผู้ที่เรียนหลักสูตรยาวสามารถใช้สิทธิรับเงินเดือนครบ 6 ปีได้ทุกคน

ไม่ใช่สมัครเรียนเองแล้วแจ้งว่าจะลาได้ทันที

คำว่า “ลาเรียนต่อ” ที่ใช้กันทั่วไป ในกฎหมายอยู่ในประเภท การลาไปศึกษา ฝึกอบรม ปฏิบัติการวิจัย หรือดูงาน และต้องเข้าสู่กระบวนการอนุญาตของทางราชการ

ระเบียบสำนักนายกรัฐมนตรีว่าด้วยการลาของข้าราชการ พ.ศ. 2555 กำหนดให้ผู้ประสงค์จะลาไปศึกษา ฝึกอบรม ปฏิบัติการวิจัย หรือดูงาน ไม่ว่าจะในประเทศหรือต่างประเทศ ต้องเสนอใบลาต่อผู้บังคับบัญชาตามลำดับจนถึงผู้มีอำนาจพิจารณาอนุญาต จึงไม่ใช่การใช้สิทธิโดยแจ้งหน่วยงานฝ่ายเดียวแล้วหยุดปฏิบัติงานได้ทันที

สำหรับ ข้าราชการพลเรือนสามัญ พระราชบัญญัติระเบียบข้าราชการพลเรือน พ.ศ. 2551 มาตรา 75 ยังระบุว่า การให้ไปศึกษาเพิ่มเติม ฝึกอบรม ดูงาน หรือปฏิบัติการวิจัยในประเทศหรือต่างประเทศ ต้องเป็นไปตามหลักเกณฑ์ วิธีการ และเงื่อนไขที่ ก.พ. กำหนด

สำนักงานปลัดกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ ซึ่งรวบรวมหลักเกณฑ์ของสำนักงาน ก.พ. ไว้ ระบุด้วยว่า แนวทางสำหรับการศึกษาเพิ่มเติมในประเทศกำหนดระยะเวลาที่อนุมัติไว้ตามประเภทการศึกษา เช่น ปริญญาโท 2 ปี และปริญญาเอก 4 ปี อย่างไรก็ตาม ตัวเลขนี้เป็นเรื่อง ระยะเวลาที่อนุมัติให้ไปศึกษา ซึ่งต้องแยกจากเพดาน การได้รับเงินเดือนระหว่างลา 4 ปี และกรณีพิเศษไม่เกิน 6 ปี ตามมาตรา 33

4 ปี และ 6 ปี นับอย่างไร

มาตรา 33 ระบุให้นับตั้งแต่วันที่ข้าราชการไปศึกษา ฝึกอบรม ดูงาน หรือปฏิบัติการวิจัย ไปจนถึง วันก่อนวันที่กลับมารายงานตัวเพื่อเข้าปฏิบัติราชการ

ตัวอย่าง หากได้รับอนุญาตให้ลาเรียนต่อระดับปริญญาเอกเป็นเวลา 4 ปี และเข้าเงื่อนไขการรับเงินเดือน ก็สามารถรับเงินเดือนในช่วงที่ได้รับอนุญาตตามหลักเกณฑ์ได้ไม่เกิน 4 ปี

แต่หากหลักสูตรหรือการศึกษาจำเป็นต้องใช้เวลานานกว่านั้น การรับเงินเดือนในปีที่ 5 หรือปีที่ 6 ต้องมีการอนุญาตให้ลาเกิน 4 ปีจากผู้มีอำนาจก่อน จึงจะเข้าสู่ข้อยกเว้นตามมาตรา 33 ได้ และระยะเวลารวมต้องไม่เกิน 6 ปี

กฎหมายจึงไม่ได้กำหนดว่า “เรียนอะไรก็ได้รับเงินเดือน 6 ปี” แต่กำหนดเพดานการจ่ายเงินเดือนสำหรับผู้ที่ได้รับอนุญาตตามขั้นตอน

เรียนจบแล้วต้องกลับมารายงานตัว

เมื่อครบกำหนดเวลาที่ได้รับอนุญาต หรือสำเร็จการศึกษาก่อนกำหนด ข้าราชการต้องกลับมารายงานตัวเพื่อเข้าปฏิบัติราชการตามหลักเกณฑ์ของต้นสังกัด

เอกสารแนวทางของหน่วยงานราชการยังระบุว่า ต้นสังกัดต้องแจ้งการกลับมาปฏิบัติราชการ และให้ผู้ที่กลับมารายงานผลการศึกษา ฝึกอบรม หรือการดำเนินงานที่ได้รับอนุญาตไปทำด้วย

อีกเรื่องที่ต้องแยกออกจากกันคือ เงินเดือนกับเงินประจำตำแหน่งไม่ใช่สิ่งเดียวกัน เอกสารรวบรวมกฎหมายของกองการเจ้าหน้าที่ กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ ระบุว่า กรณีผู้มีสิทธิได้รับเงินประจำตำแหน่งลาไปศึกษา ฝึกอบรม ดูงาน หรือปฏิบัติการวิจัย กฎหมายว่าด้วยเงินประจำตำแหน่งกำหนดการจ่ายระหว่างลาไว้ไม่เกิน 60 วัน จึงไม่ควรเข้าใจว่าการได้รับเงินเดือนสูงสุด 4 หรือ 6 ปี หมายถึงเงินทุกประเภทที่เคยได้รับจะจ่ายต่อในระยะเวลาเดียวกันทั้งหมด

สำหรับข้าราชการสังกัดกระทรวงกลาโหม พระราชกฤษฎีกาฉบับเดียวกันกำหนดแยกไว้ว่า การจ่ายเงินเดือนระหว่างลาให้เป็นไปตามข้อบังคับของกระทรวงกลาโหม จึงควรตรวจหลักเกณฑ์เฉพาะของหน่วยงานอีกครั้งก่อนนำหลัก 4 ปีหรือ 6 ปีไปใช้กับทุกกรณี

ดังนั้น หากข้าราชการมีแผนเรียนต่อ ประเด็นสำคัญไม่ใช่เพียงเรียนหลักสูตรอะไรหรือใช้เวลากี่ปี แต่ต้องตรวจว่าต้นสังกัดอนุญาตให้ลาในประเภทใด ระยะเวลาเท่าใด และอยู่ภายใต้หลักเกณฑ์การรับเงินเดือนอย่างไร เพราะสิทธิรับเงินเดือนระหว่างศึกษาเกิดขึ้นหลังได้รับอนุญาตตามระบบราชการแล้ว ไม่ใช่สิทธิอัตโนมัติจากการสมัครเข้าเรียน

แหล่งข่าวอ้างอิง

• สำนักงานปลัดกระทรวงเกษตรและสหกรณ์: หลักเกณฑ์การลาศึกษาและมาตรา 33
• สำนักงาน ก.พ.: คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับการไปศึกษาหรือฝึกอบรม