ช่วงบ่ายวันที่ 1 ตุลาคม 2569 เกิดฝนฟ้าคะนองในหลายพื้นที่ของกรุงเทพมหานคร ประชาชนย่านลาดพร้าววังหิน จตุจักร และลาดพร้าว พบลูกเห็บตกลงมาพร้อมสายฝน เหตุการณ์นี้สร้างความสงสัยว่า เมืองสภาพอากาศร้อนจัดอย่างกรุงเทพฯ มีก้อนน้ำแข็งตกลงมาได้อย่างไร รวมถึงเป็นปรากฏการณ์ที่ไม่เคยเกิดขึ้นมาก่อนหรือไม่

ปรากฏการณ์นี้ไม่ใช่ครั้งแรก ลูกเห็บไม่จำเป็นต้องเกิดในพื้นที่อากาศหนาวเย็น ต้นกำเนิดของลูกเห็บอยู่สูงขึ้นไปหลายกิโลเมตรภายในเมฆฝนฟ้าคะนอง อุณหภูมิบนชั้นบรรยากาศระดับนั้นต่ำกว่าจุดเยือกแข็งมาก แม้บริเวณพื้นดินด้านล่างจะมีอากาศร้อนอบอ้าว

เวลาประมาณ 16.00 น. กรุงเทพมหานครรายงานกลุ่มฝนเล็กน้อยถึงปานกลางกระจายตัวในหลายเขต ทั้งสวนหลวง บางกะปิ จตุจักร พญาไท ดินแดง วัฒนา บางซื่อ รวมถึงพื้นที่ฝั่งธนบุรี ขณะเดียวกันมีรายงานลูกเห็บตกในย่านลาดพร้าววังหินกับพื้นที่ใกล้เคียง

กรมอุตุนิยมวิทยาระบุในพยากรณ์ประจำวันว่า ประเทศไทยมีฝนฟ้าคะนองบางพื้นที่จากมรสุมตะวันตกเฉียงใต้กำลังอ่อน พัดปกคลุมทะเลอันดามัน ประเทศไทย และอ่าวไทย มีลมใต้กับลมตะวันออกเฉียงใต้พัดความชื้นเข้ามาสะสม บรรยากาศจึงเอื้อต่อการก่อตัวของเมฆฝน แม้การพยากรณ์ช่วงเช้าไม่ได้ระบุถึงลูกเห็บ การเกิดขึ้นช่วงบ่ายเป็นสภาพอากาศเฉพาะจุดในกลุ่มเมฆพายุบางก้อนที่พัฒนาตัวรุนแรงเป็นพิเศษ

กลไกการเกิดลูกเห็บตกที่กรุงเทพ

เริ่มจากอากาศร้อนชื้นใกล้ผิวดินลอยตัวขึ้นสู่ที่สูงอย่างรวดเร็ว ก่อตัวเป็นเมฆคิวมูโลนิมบัสหรือเมฆฝนฟ้าคะนองที่มีการพัฒนาในแนวดิ่ง มวลอากาศภายในมีกระแสลมพัดขึ้นรุนแรง พัดพาหยดน้ำขึ้นไปสู่ระดับความสูงที่มีอุณหภูมิต่ำกว่า 0 องศาเซลเซียส หยดน้ำแข็งตัวเป็นก้อนน้ำแข็ง กระแสลมพัดวนก้อนน้ำแข็งขึ้นลงหลายรอบ ชนเข้ากับหยดน้ำเย็นยิ่งยวดจนพอกตัวหนาขึ้น เมื่อก้อนน้ำแข็งสะสมน้ำหนักจนลมพยุงไว้ไม่ไหว ลูกเห็บจึงร่วงหล่นลงสู่พื้น

สาเหตุที่ก้อนน้ำแข็งไม่ละลายไปก่อนท่ามกลางอากาศร้อน เกิดจากขนาดและความเร็วในการตก ปกติระดับเยือกแข็งในเขตร้อนอยู่สูงจากพื้นมาก ลูกเห็บจำนวนมากละลายกลายเป็นหยดน้ำฝนก่อนลงมาถึงดิน การที่ลูกเห็บตกถึงพื้นกรุงเทพฯ แสดงว่าก้อนน้ำแข็งมีขนาดใหญ่พอ กระแสลมพัดพาลงมาอย่างรวดเร็วจนชั้นบรรยากาศอุ่นด้านล่างละลายน้ำแข็งไม่ทัน การพบลูกเห็บจึงไม่ได้หมายความว่ากรุงเทพฯ กำลังเผชิญสภาพอากาศหนาวผิดปกติ แต่เป็นผลจากความรุนแรงภายในเมฆฝนฟ้าคะนองชั้นบน

กรุงเทพฯ เคยมีประวัติลูกเห็บตกมาแล้วหลายครั้ง

วันที่ 8 พฤษภาคม 2558 พบลูกเห็บตกย่านสุขุมวิท ถนนศรีอยุธยา และทำเนียบรัฐบาล ถัดมาวันที่ 18 กรกฎาคม 2559 มีลูกเห็บขนาดราว 1 เซนติเมตรตกในซอยรัชดา 36 โชคชัย 4 รวมถึงลาดพร้าววังหิน วันที่ 24 เมษายน 2566 เขตสายไหมมีรายงานลูกเห็บขนาดเท่าเหรียญ 1 บาทตกหลังพายุฝนลมกระโชกแรง

เหตุการณ์วันที่ 1 ตุลาคม 2569 ยังมีความน่าสนใจตรงที่เกิดขึ้นช่วงปลายฤดูฝน แตกต่างจากส่วนใหญ่ที่มักพบช่วงพายุฤดูร้อนระหว่างเดือนมีนาคมถึงพฤษภาคม สภาพอากาศช่วงนี้อยู่ในระยะเปลี่ยนผ่าน ลมกับความชื้นเอื้อให้เมฆบางกลุ่มสะสมพลังงานจนพัฒนาตัวรุนแรง ก้อนน้ำแข็งจากยอดเมฆจึงหลุดรอดความร้อนลงมาถึงพื้นดินได้อีกครั้ง

แหล่งข้อมูลอ้างอิง

• กรมอุตุนิยมวิทยา พยากรณ์อากาศ 1 ตุลาคม 2569
• กรมอุตุนิยมวิทยา พยากรณ์อากาศ 7 วัน
• NOAA อธิบายการเกิดลูกเห็บ
• NOAA Severe Weather 101 เรื่องการก่อตัวของลูกเห็บ
• ไทยรัฐ ย้อนเหตุลูกเห็บตกกลางกรุงเทพฯ ปี 2558