เครือข่ายสร้างเสริมสุขภาพประชาชน ยื่นหนังสือถึง “โสภณ” ชงตั้ง กมธ.วิสามัญ ศึกษาความคุ้มค่า การปรับปรุงแก้ไข เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพ 4 กองทุน แสดงจุดยืนคัดค้าน ยกเลิกระบบภาษีเฉพาะ เอื้อประโยชน์ให้นายทุนเหล้า บุหรี่ 14,000 ล้าน ชี้ ผอ. องค์การอนามัยโลกยังออกโรงค้าน

11 พ.ย. 69 – ที่อาคารรัฐสภา นายธนากร คมกฤส ผู้ประสานงานเครือข่ายสร้างเสริมสุขภาพประชาชน และ ตัวแทนภาคีเครือข่าย ยื่นหนังสือถึง นายโสภณ ซารัมย์ ประธานสภาผู้แทนราษฎร ผ่านทาง พลตำรวจตรีวิชัย สังข์ประไพ ที่ปรึกษาประธานสภาผู้แทนราษฎร

เพื่อนำเสนอข้อมูลคัดค้าน การแก้ไขร่างแก้ไขพระราชบัญญัติ 4 ฉบับ ได้แก่ ร่างแก้ไข พ.ร.บ.กองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (ฉบับที่ ..) พ.ศ. …. ร่าง พ.ร.บ.องค์การกระจายเสียงและแพร่ภาพสาธารณะแห่งประเทศไทย (ฉบับที่…) พ.ศ. …. , ร่าง พ.ร.บ.ผู้สูงอายุ (ฉบับที่ ..) พ.ศ. …. และ ร่าง พ.ร.บ.การกีฬาแห่งประเทศไทย (ฉบับที่ ..) พ.ศ. ….

ซึ่งสาระสำคัญให้ยกเลิกระบบงบประมาณที่นำภาษีสรรพสามิต กรณีเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ และยาสูบ เพื่อไปดำเนินการเฉพาะ (Earmarked Tax) โดยอ้างว่าการยกเลิกนี้เพื่อรักษาวินัยการเงินการคลัง และข้อเสนอให้ตั้งกรรมาธิการวิสามัญเพื่อศึกษาความคุ้มค่า ตลอดจนการปรับปรุงแก้ไขเพิ่มประสิทธิภาพในการดำเนินงานของทั้ง 4 กองทุน

นายธนากร คมกฤส ผู้ประสานงานเครือข่ายสร้างเสริมสุขภาพประชาชน กล่าวว่า ตามที่พรรคภูมิใจไทย ได้เสนอร่างแก้ไข พ.ร.บ. 4กองทุนโดยอ้างว่าการยกเลิกนี้เพื่อรักษาวินัยการเงินการคลัง และเป็นนโยบายรัฐบาลนั้น ในนามของ ขบวนการสร้างเสริมสุขภาพประชาชน (ขสช.) ได้แสดงการคัดค้านไม่เห็นด้วย ซึ่งมีการเคลื่อนไหวจากภาคีเครือข่ายทั่วประเทศ โดยมีเหตุผลหลายประการ

อาทิ การยกเลิกระบบภาษีเฉพาะเป็นการทำลายระบบงบประมาณที่เป็นของประชาชนโดยตรง ทำลายระบบงบประมาณเพื่อการเฉพาะ แม้แต่ นพ.เทดรอส อัดฮานอม เกเบรเยซุส ผู้อำนวยการใหญ่องค์การอนามัยโลก ยังได้มีจดหมายเปิดผนึกส่งถึง นายอนุทิน

ขอให้ทบทวน และมีผู้ทรงคุณวุฒิ นักกฎหมาย นักเศรษฐศาสตร์ นักสังคมศาสตร์ แสดงเหตุผลและข้อมูลทางวิชาการ และออกมาคัดค้านกันมากมาย เพราะหลักการเก็บภาษีแอลกอฮอล์และยาสูบเพิ่มเติม (Surcharge) จากภาษีสรรพสามิตเพื่อนำมาแก้ปัญหาด้านสุขภาพและสังคม ตามหลักการ

“ผู้ก่อปัญหาเป็นผู้จ่าย” และมีวัตถุประสงค์เฉพาะเพื่อตอบปัญหาของประชาชนในทุกมิติทั้งสุขภาวะกาย ใจ สังคม และปัญญา เป็นระบบมุ่งเพิ่มประสิทธิภาพในการแก้ปัญหาทางสังคมและสุขภาพที่มีความซับซ้อนในสังคมปัจจุบันที่ต้องการการขับเคลื่อนงานอย่างต่อเนื่อง คาดการณ์งบประมาณได้ และป้องกันการแทรกแซงจากธุรกิจและการเมือง

“ผู้เสนอกฎหมาย อ้างเป็นนโยบายรัฐบาลที่แถลงผ่านรัฐสภา วันที่ 9-10 เมษายน 2569 แต่เป็นนโยบายที่ขาดการศึกษาผลกระทบ ข้อดี ข้อเสีย ไม่มีคำอธิบายมากกว่าคำว่า “เพื่อวินัยการเงินการคลัง” ซึ่งขัดแย้งกับ พ.ร.บ.วินัยการเงินการคลังภาครัฐ พ.ศ.2561 มาตรา 82 ได้คุ้มครองกฎหมายจัดตั้งกองทุนที่เกิดก่อนปี 2561

ดังนั้น กลไกของทั้ง 4 กองทุน จึงชอบด้วยกฎหมาย ไม่มีเหตุที่จะยกเลิกเพราะอ้างตามกฎหมายวินัยการเงินการคลังภาครัฐ ทั้งนี้ จากรายงานที่น่าเชื่อถือที่เปิดโปงเบื้องหลังธุรกิจยาสูบ พบว่า ธุรกิจยาสูบมีแผนที่จะทำลายระบบงบประมาณจัดสรรเฉพาะของภาษีสรรพสามิตแอลกอฮอล์และยาสูบในประเทศต่าง ๆ

โดยจะให้ข้อมูลบิดเบือนเพื่อให้รัฐบาลเลิกนโยบายนี้ ซึ่งเกิดขึ้นในหลายประเทศ ซึ่งการยกเลิกนโยบายนี้ ผู้ได้ประโยชน์คือ ภาคธุรกิจที่อาจไม่ต้องจ่ายภาษีเพิ่ม ซึ่งคิดเป็นมูลค่ากว่า 14,000 ล้านบาทต่อปี และยังได้ทำลายขบวนการทางสังคมที่เข้มแข็งที่จะต่อต้านการตลาดของธุรกิจแอลกอฮอล์และยาสูบ รวมทั้งอุตสาหกรรมอาหาร ยา และอื่น ๆ ซึ่งเป็นปัจจัยที่ส่งผลต่อพฤติกรรมและการเกิดโรค”

นายธนากร กล่าวต่อว่า ฝ่ายผู้เสนอแก้ไขกฎหมายระบุว่า การแก้ไขดังกล่าวไม่ได้เป็นการยุบองค์กร หรือยกเลิกภารกิจ แต่เปลี่ยนแหล่งรายได้เป็น “งบประมาณรายจ่ายประจำปี” แต่เป็นรับรู้กันดีเมื่อเข้าระบบงบรายจ่ายประจำปี

โดยกลไกรัฐและการเมืองจะมีช่องแทรกแซงการใช้งบประมาณ และเมื่อเข้าสู่ระบบงบประมาณของรัฐสภามีแต่จะสั่งตัดงบ หรือปรับเปลี่ยนการใช้งบประมาณเพื่อตนเองได้ทันที ดังนั้น จึงไม่มีหลักประกันใด ๆ ที่ให้เชื่อว่าในอนาคตที่บอกว่าไม่ยุบ ก็เหมือนตัดตอน สุดท้ายก็ลีบ เล็ก และยุบเลิกในที่สุด

ด้านนายมานะ ช่วยชู ผู้จัดการศูนย์สนับสนุนวิชาการเพื่อการจัดการเครือข่ายพื้นที่ภาคใต้ (ศวภ.ใต้) กล่าวว่า ตามข้อสงสัยเรื่องความโปร่งใส และการตรวจสอบแหล่งรายได้ของรัฐที่จัดเก็บภาษีเป็นการเฉพาะ (Earmarked Tax) นั้น กองทุน สสส., ไทยพีบีเอส., กองทุนพัฒนาการกีฬาแห่งชาติ อยู่ภายใต้ข้อบัญญัติตามกฎหมายของแต่ละองค์กรที่จะต้อง รายงานผลการปฏิบัติงานประจำปี พร้อมงบการเงิน เพื่อเสนอต่อ คณะรัฐมนตรี สภาผู้แทนราษฎรและวุฒิสภา

รวมทั้งต้องเผยแพร่ต่อสาธารณะ สำหรับเงินบำรุงกองทุนผู้สูงอายุ บริหารงานและกำกับโดย คณะกรรมการผู้สูงอายุแห่งชาติ ซึ่งนายกรัฐมนตรีเป็นประธาน ดังนั้นในปัจจุบันจึงมีกลไกในการตรวจสอบและแสดงความโปร่งใสต่อสาธารณชน แต่หากผู้เสนอขอแก้ไข ร่าง พรบ.ทั้ง 4 ฉบับ เห็นว่าควรปรับปรุงหรือพัฒนาสามารถดำเนินการได้โดยไม่มีความจำเป็นต้องแก้ไข พรบ.

ในส่วนสำคัญที่ยกเลิกการเก็บภาษีเฉพาะ หรือ Earmarked Tax ซึ่งเป็นทำลายระบบภาษีเพื่อการแก้ปัญหาด้านสุขภาพและสังคม และกลายเป็นรัฐเอื้อประโยชน์ให้กับทุนเหล้าและบุหรี่ ที่สำคัญผลการรับฟังความคิดเห็น การแก้ไขร่าง พรบ. ทั้ง 4 ฉบับ พบว่าส่วนใหญ่ไม่เห็นด้วยกับร่าง กฎหมายดังกล่าว ในระดับที่สูงมาก

“เครือข่ายจึงขอให้ความเห็นต่อท่านประธานสภาเพื่อพิจารณาเรื่องนี้อย่างรอบด้าน โดยขอให้ยังยึดหลักการคงระบบภาษีเฉพาะไว้แบบเดิม ส่วนการปรับปรุงแก้ไขหรือปฏิรูปองค์กรการบริหารจัดการต่าง ๆ ของทั้ง 4 กองทุนฯ ทางเครือข่ายฯ ยินดีและเชื่อว่าทุกองค์กรควรเปิดรับฟังและพร้อมปรับเปลี่ยนให้การใช้งบประมาณนี้มีประสิทธิภาพมากขึ้น

รวมถึงขอเสนอให้สภาผู้แทนราษฎรพิจารณาตั้งคณะกรรมาธิการวิสามัญโดยให้มีผู้แทนจากทุกฝ่าย และภาคประชาชนเข้าไปมีส่วนร่วม เพื่อศึกษาความคุ้มค่าตลอดจนการปรับปรุงแก้ไขเพิ่มประสิทธิภาพการดำเนินงานของทั้ง 4 กองทุน อย่างรอบด้าน”